ดอยสุเทพไม่ใช่แค่ภูเขา พลิกประวัติศาสตร์คนเชียงใหม่ปกป้องจิตวิญญาณเมือง

ดอยสุเทพไม่ใช่แค่ภูเขา พลิกประวัติศาสตร์คนเชียงใหม่ปกป้องจิตวิญญาณเมือง

ดอยสุเทพไม่ใช่แค่ภูเขา

พลิกประวัติศาสตร์คนเชียงใหม่ปกป้องจิตวิญญาณเมือง

 

“ดอยสุเทพ ไม่ใช่แค่ภูเขา” คนเชียงใหม่ยืนยันเช่นนี้หลายครั้งหลายครา รวมทั้งเหตุการณ์ล่าสุดที่อาจทำให้สังคมแปลกใจว่า ทำไปจึงเกิดปรากฏการณ์คนเชียงใหม่ลุกขึ้นมาปกป้องดอยสุเทพอย่างมากมายจากกรณีก่อสร้างบ้านพักข้าราชการตุลาการในแนวป่าดอยสุเทพเดิม

เพจ เชียงใหม่มรดกโลก สรุปได้ชัดเจนยิ่งแล้วว่า  5 เหตุผลที่คนเชียงใหม่หวงแหนดอยสุเทพเพราะอะไร

  • เพราะดอยสุเทพทำให้มีเชียงใหม่ทุกวันนี้
  • เพราะนี่คือป่าต้นน้ำและ ‘ปอด’ ของคนเชียงใหม่
  • เพราะเป็นที่ประดิษฐานพระธาตุดอยสุเทพ
  • เพราะเป็นฐานเศรษฐกิจที่สำคัญของเมือง
  • เพราะเป็นสัญลักษณ์ของความร่วมแรงร่วมใจของผู้คนตลอดมา

อ่านรายละเอียด  http://www.chiangmaiworldheritage.net/detail_show.php?id=151&lang=th

และนี่เองเมื่อเราย้อนพลิกประวัติศาสตร์จึงพบว่ามีรากความคิด  รากที่คนก่อนเก่าเชียงใหม่ลุกขึ้นมาปกป้องดอยสุเทพให้กับคนปัจจุบันหลายครั้งหลายคราอย่างไม่เคยย่อท้อ  และนี่คือประมวลความเคลื่อนไหว-เหตุการณ์สำคัญเกี่ยวกับดอยสุเทพที่ผ่านมา ซึ่งพอจะทำให้เรามีคำตอบต่อสถานการณ์ปัจจุบันได้ว่า  ทำไมริบบิ้นเขียวจึงปลิวไสวนัก

ปี พ.ศ.

รายละเอียด

ราว พุทธศตวรรษที่ 13 ดอยสุเทพ คนท้องถิ่นเดิมเรียกว่า “ดอยอ้อยช้าง” และ “ดอยก๋าละ” ต่อมาเป็นสถานที่บำพัญตบะของพระสุเทวฤาษี หรือฤาษีวาสุเทพ จึงเรียกขานต่อมาว่า “ดอยสุเทพ” เชิงดอยสุเทพมีชุมชนพื้นเมืองชาวลัวะหลายชุมชน ที่นับถือผีปู่แสะ-ย่าแสะ
พ.ศ. 1839 พญามังรายสร้างเมืองเชียงใหม่ ใช่ชื่อว่า “นพบุรีศรีนครพิงค์เชียงใหม่” และสถาปนาให้เป็นเมืองศูนย์กลางของราชอาณาจักรล้านนา
พ.ศ.1927 พญากือนา กษัตริย์ราชอาณาจักรล้านนาลำดับที่ 6 อัญเชิญพระบรมสารีริกธาตุสู่ยอดดอยสุเทพจากการอธิฐานเสี่ยงทายด้วยช้างมงคล สร้างเจดีย์ครอบองค์พระบรมสารีริกธาตุ
พ.ศ.2081 พระยาเมืองเกศาเกล้า หรือพญาเกศเชษฐาราช เสริมองค์พระเจดีย์ให้ใหญ่ขึ้นกว่าเดิม โดยเพิ่มขนาดความกว้างเป็น 6 วา สูง 11 วา และพระราชทานทองคำทำเป็นดอกบัวทองใส่ยอดพระเจดีย์
เจ้าท้าวทรายคำราช พระราชทานทองคำและทรัพย์สร้างพระวิหารพระธาตุดอยสุเทพ
พ.ศ.2477 9 พฤศจิกายน 2477 เจ้าแก้วนวรัฐลงจอบแรก ก่อนคณะศรัทธาร่วมกันสร้างถนนขึ้นสู่วัดพระธาตุดอยสุเทพ โดยมีครูบาเจ้าศรีวิจัยเป็นผู้นำ  มีคณะศรัทธามาร่วมสร้างถนนวันละกว่า 5,000 คน สร้างถนนระยะทางยาว 11.53 กิโลเมตร สำเร็จได้เพียง 5 เดือนกับ 22 วัน
พ.ศ.2478 30 เมษายน พ.ศ.2478 พิธีเปิดถนนอย่างเป็นทางการ
ครูบาศรีวิชัย สร้างวัดขึ้นอีก 3 แห่งตามทางขึ้นวัดพระธาตุดอยสุเทพ ได้แก่ วัดศรีโสดา วัดสกิทาคามี และวัดอนาคามี การขึ้นไปนมัสการพระธาตุดอยสุเทพจึงถือเป็นการบำเพ็ญบุญกิริยา
พ.ศ.2492 ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 66 ตอนที่ 28 ลงวันที่ 17 พฤษภาคม 2492 ประกาศให้ป่าดอยสุเทพถูกเป็นป่าหวงห้าม
พ.ศ.2507 ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 81 ตอนที่ 127 วันที่ 31 ธันวาคม 2507 ประกาศให้ป่าดอยสุเทพเป็นป่าสงวนแห่งชาติ ตาม พ.ร.บ.ป่าสงวนแห่งชาติ พ.ศ.2507
พ.ศ.2508 มีการเสนอ “โครงการกระเช้าลอยฟ้าดอยสุเทพ” (ครั้ง 1)
พ.ศ.2510 มติคณะรัฐมนตรี 23 มกราคม 2510 ประกาศให้ป่าสงวนแห่งชาติดอยสุเทพเป็นป่าสงวนแห่งชาติพิเศษ
พ.ศ.2511-12 มีการเสนอ “โครงการกระเช้าลอยฟ้าดอยสุเทพ” (ครั้ง 2)
พ.ศ.2524 ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 98 ตอนที่ 57 วันที่ 14 เมษายน 2524 ประกาศให้ป่าสงวนแห่งชาติดอยสุเทพเป็นอุทยานแห่งชาติดอยสุเทพ-ปุย ตาม พ.ร,บ.อุทยานแห่งชาติ พ.ศ. 2504 ครอบคลุมพื้นที่ประมาณ 161.06 ตารางกิโลเมตร
พ.ศ.2525 ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 99 ตอนที่ 137 วันที่ 26 กันยายน 2525 ประกาศขยายพื้นที่อุทยานแห่งชาติดอยสุเทพ-ปุยเพิ่มเติมรวมเป็น 261.06 ตารางกิโลเมตร
พ.ศ.2528 มีการเสนอ “โครงการกระเช้าลอยฟ้าดอยสุเทพ” (ครั้ง 3)
การร่วมตัวของอาจารย์ นักวิชาการมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ในชื่อว่า “ชมรมเพื่อเชียงใหม่” โดยมีอาจารย์ศิริชัย นฤมิตรเรขการ เป็นแกนนำ เพื่อเรียกร้องให้เกิดการทบทวนโครงการพัฒนาที่ส่งผลกระทบต่อวัฒนธรรม ประเพณี และสิ่งแวดล้อม
พ.ศ.2544 ยูเนสโกประกาศให้ พื้นที่ห้วยคอกม้า-แม่สา ในเขตอุทยานแห่งชาติดอยสุเทพ-ปุย เป็นพื้นที่สงวนชีวมณฑล
พ.ศ.2545 25 มีนาคม 2545 คำสั่งแต่งตั้งคณะกรรมการเพื่อศึกษาการจัดตั้งสวนสัตว์กลางคืนจังหวัดเชียงใหม่และกิจกรรมที่เกี่ยวเนื่องเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยว
23 สิงหาคม 2545 อาจารย์ศิริชัย นฤมิตรเรขการ ตัวแทน 19 องค์กรภาคประชาชน ยื่นหนังสือถึง ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงใหม่ เสนอขอให้มีการจัดเวทีสาธารณะว่าด้วยเรื่องของโครงการสวนสัตว์กลางคืน เพื่อให้ประชาชนได้มีโอกาสที่จะร่วมรับรู้ข่าวสารข้อมูลที่ถูกต้อง ร่วมแสดงความคิดเห็นและตัดสินใจ
9 กันยายน 2545 องค์กรภาคประชาชน 25 องค์กร ยื่นหนังสือถึงนายกรัฐมนตรี ในนามชมรมเพื่อเชียงใหม่ เรียกร้องให้มีการจัดเวทีสาธารณะโครงการสวนสัตว์กลางคืน และการศึกษาผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อม สังคม ของโครงการสวนสัตว์กลางคืนและกิจกรรมต่อเนื่อง
พ.ศ.2547 มีการเสนอ”โครงการอุทยานช้าง” และ “โครงการกระเช้าลอยฟ้าดอยสุเทพ” (ครั้ง 4) เพื่อเชื่อมโยงแหล่งท่องเที่ยว ประกอบด้วย 5 สถานี ได้แก่ เชียงใหม่ไนท์ซาฟารี ราชพฤกษ์ อุทยานช้าง จุดผ่านชมสัตว์ และสถานีชมวิวหมู่บ้านแม่เหียะ และมีแผนจะเพิ่มสถานีใกล้หอดูดาวสิรินธร และสถานีใกล้วัดพระธาตุดอยสุเทพ
ภาคีคนฮักเชียงใหม่ คัดค้านการใช้พื้นที่อุทยานแห่งชาติดอยสุเทพ-ปุย ดำเนินโครงการอุทยานช้าง
พ.ศ.2548 11 กันยายน 2548 การรวมตัวกันของประชาชนหลากหลายอาชีพในรูปพหุภาคี เพื่อการมีส่วนร่วมในการพัฒนาจังหวัดเชียงใหม่ด้านต่างๆ ตามกรอบแนวทางที่ยึดความถูกต้อง เป็นธรรม พอเพียง สมดุล และยั่งยืน ในชื่อ “ภาคีคนฮักเจียงใหม่”
พ.ศ.2549 มีความพยายามเสนอโครงการตัดถนนผ่าพื้นที่ป่าสมบูรณ์ดอยสุเทพด้านทิศเหนือ พื้นที่ทหารด้านหลังกองพันสัตว์ต่างและกรมรบพิเศษที่ 5 เพื่อไปบรรจบกับถนนสายแม่ริม-สะเมิง ช่วงก.ม.ที่ 1.8 รวมระยะทาง 10.5 กิโลเมตร
พ.ศ.2550 12 พฤษภาคม 2550 รองนายกรัฐมนตรีสั่งยกเลิกอุทยานช้าและกระเช้าไฟฟ้าหลังรับหนังสือร้องเรียนจากประชาชน
4 พฤศจิกายน 2550 ภาคีคนฮักเจียงใหม่ ทำกิจกรรมเดิน – วิ่ง – ปั่นจักรยานขึ้นดอยสุเทพ เฉลิมพระเกียรติ 80 พรรษามหาราชา  “ตามรอยครูบา ร่วมรักษาเชียงใหม่”
พ.ศ.2550-2551 ชมรมเพื่อดอยสุเทพ ถูกตั้งขึ้นเพื่อเป็นองค์กรประสานงานเพื่อดำเนินกิจกรรมสร้างการมีส่วนร่วมในการฟื้นฟู ดูแล อุทยานดอยสุเทพ-ปุยอย่างยั่งยืน
พ.ศ.2559 8-9 พฤษภาคม 2559 เกิดไฟป่าครั้งใหญ่ เชิงดอยสุเทพด้านทิศตะวันออก บริเวณขุนช่างเคี่ยน ใกล้กับศูนย์พุทธธรรมและค่ายลูกเสือ  กินพื้นที่กว่า 70 ไร่ และเกิดความร่วมมือร่วมใจของคนเชียงใหม่ระดมความช่วยเหลือในภารกิจดับไฟป่า
พ.ศ.2549 สำนักงานศาลยุติธรรม ขอใช้ที่ราชพัสดุซึ่งอยู่ในความดูแลของมณฑลทหารบกที่ 33 จำนวน 147 ไร่ 3 งาน 30 ตารางวา เพื่อใช้ก่อสร้างอาคารศาลอุทธรณ์ภาค 5 บ้านพัก 47 หลัง และอาคารชุด 13 อาคาร
พ.ศ.2556 โครงการก่อสร้างอาคารศาลอุทธรณ์ภาค 5 และที่พักข้าราชการตุลาการ ในพื้นที่กรมธนารักษ์บริเวณป่าธรรมชาติเชิงดอยสุเทพติดกับเขตอุทยานแห่งชาติดอยสุเทพ-ปุย ได้รับการอนุมัติงบประมาณดำเนินการ
พ.ศ.2561 ภาคประชาชนจังหวัดเชียงใหม่ รวมตัวกันในนาม “เครือข่ายขอคืนพื้นที่ป่าดอยสุเทพ” รณรงค์และเรียกร้องให้รื้ออาคารและที่พักที่สร้างรุกล้ำแนวป่าธรรมชาติดั้งเดิม

ภาพประวัติศาสตร์ ยุคชาวเชียงใหม่คัดค้านโครงการขนาดใหญ่ที่ไม่เหมาะสมกับเมือง
เช่น  การสร้างกระเช้าลอยฟ้าขึ้นดอยสุเทพ  คอนโดบทบังภูมิทัศน์แม่น้ำปิง  โครงการเม็กกะโปรเจ็กต์ ไนท์ซาฟารี  ฯลฯ

 


รวบรวมภาพ และข้อมูล โดย ภาคีฮักเชียงใหม่ 2561

 ABOUT THE AUTHOR

เคยเขียนข่าว สารคดี เป็นบรรณาธิการหนังสือพิมพ์พลเมืองเหนือ เคยรายงานข่าววิทยุ สำนักข่าวไทย อสมท. ตอนนี้เป็นทำงานอยู่สำนักเครือข่ายสื่อพลเมือง ไทยพีบีเอส ทำข่าว ข้อมูล ประสานเครือข่าย ฝีกอบรม สร้างพื้นที่สื่อสารสาธารณะ