เยี่ยมชุมชนปลอดขยะ บ.สันต้นตุ้ม หมู่ 3 ต.ดงเจน อ.ภูกามยาว จ.พะเยา

เยี่ยมชุมชนปลอดขยะ บ.สันต้นตุ้ม หมู่ 3 ต.ดงเจน อ.ภูกามยาว จ.พะเยา

เมื่อวันอาทิตย์ที่ 3 กค.2559 ได้ลงเยี่ยมชุมชนปลอดขยะ บ.สันต้นตุ้ม หมู่ 3 ต.ดงเจน อ.ภูกามยาว จ.พะเยา โดย นายยุทธภูมิ นามวงศ์ สารสนเทศเพื่อชุมชน ,คุณมันทนา  ก้อนคำ นักศึกษาฝึกงาน มหาวิทยาลับราชภัฏเชียงราย และคุณปิ่นแก้ว นามวงศ์  ลงเยี่ยมและถ่ายทำวิดิทัศน์ การบริหารจัดการขยะของชุมชน บ.สันต้นตุ้มแห่งนี้..

บ้านสันต้นตุ้มเดิมพื้นที่เป็นสันดอนป่าไม้   แม่น้ำอิงไหลผ่าน  มีต้นไม้หลายชนิด  เช่น ต้นงิ้ว  ต้นไผ่  ต้นตุ้ม  แต่ต้นตุ้มมีมากกว่าต้นไม้ชนิดอื่น   ชาวบ้านจึงเรียกหมู่บ้านนี้ว่าบ้านสันต้นตุ้ม   ซึ่งต้นตุ้มนี้จะขึ้นมาก บริเวณที่ตั้งศาลาอเนกประสงค์ของหมู่บ้านในปัจจุบัน   และต้นตุ้มจะขึ้นตามแม่น้ำอิงตลอดแนว แต่เดิมก่อนที่จะมีการตั้งบ้านเรือนบริเวณนี้   มีประชาชนชาวบ้านกว้านกลุ่มหนึ่งเข้ามาตั้งปางเลี้ยงวัวควาย  ทำไร่      ทำสวน  บริเวณติดลำน้ำอิง    เมื่อประชาชนเห็นว่าเป็นพื้นที่ที่มีความอุดมสมบูรณ์เหมาะสมที่จะตั้งบ้านเรือนเป็นที่อยู่อาศัย   ที่ทำมาหากิน    จึงได้ตั้งรกรากบ้านเรือนที่อยู่อาศัยอย่างถาวร ประมาณปี พ.ศ.2413  ได้มีประชาชนจากหมู่บ้านต่าง ๆ ได้อพยพมาตั้งบ้านเรือน  เช่น  บ้านกว้าน  บ้านเจน  หล่ายกว๊าน  และบ้านตุ่น  เริ่มแรกมีประมาณสิบกว่าหลังคาเรือน  และได้ตั้งชื่อหมู่บ้านตามชื่อของแม่น้ำอิงว่า “บ้านแม่อิงสันต้นตุ้ม” ตั้งอยู่หมู่ที่ 5  ตำบลดงเจน  อำเภอพะเยา  จังหวัดเชียงราย แต่ชาวบ้านส่วนใหญ่มักเรียกว่าบ้านสันต้นตุ้ม  ต่อมาในปี พ.ศ. 2533 ได้เปลี่ยนชื่อหมู่บ้านจากบ้านแม่อิงสันต้นตุ้มเป็น “บ้านสันต้นตุ้ม” จนถึงปัจจุบัน

จากเดิมสภาพปัญหาขยะในชุมชนไม่มีการคัดแยกและทิ้งกันอย่างไม่มีวินัย ทำให้เกิดปัญหาขยะล้นถัง และ ถูกทิ้ง
เรี่ยราดตามข้างทางในหมู่บ้าน  ไม่สะอาดตา และก่อให้เกิดปัญหาต่อสิ่งแวดล้อมในหมู่บ้าน  หมู่บ้านจึงมีการจัดทำแผนโดยการประชาคมของคนในชุมชนเพื่อวางแผนการจัดการขยะ  โดยการสนับสนุนของเทศบาลตำบลดงเจน ในการอบรมให้ความรู้การคัดแยกขยะ โดยใช้หลัก 3Rs   และ เตรียมความพร้อมชุมชนโดยการปรับเปลี่ยนกำหนดการจัดเก็บขยะของเทศบาลจากเดิมจัดเก็บขยะทุกวัน  มาเป็น จัดเก็บขยะที่คัดแยกแล้ว ทุกวันจันทร์  
พุธ, ศุกร์   (โดย วันจันทร์ และ ศุกร์  จัดเก็บขยะทั่วไป ส่วนวันพุธ จัดเก็บขยะรีไซเคิล และ ทุกวันที่ ๑๖ ของเดือนจัดเก็บขยะอันตราย) เพื่อปรับเปลี่ยนพฤติกรรมของคนในชุมชนในการคัดแยกขยะก่อนทิ้ง    นอกจากนี้ยังมีหน่วยงานที่เข้ามาสนับสนุน ความรู้ในการจัดการขยะและสนับสนุนวัสดุอุปกรณ์แก่ชุมชนบ้านสันต้นตุ้ม ได้แก่ สำนักงานทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมจังหวัดพะเยา  , ธกส.สาขาภูกามยาว,กศน.,พัฒนาที่ดินอำเภอ เป็นต้น

การจัดการขยะในชุมชนเน้นการจัดการโดยใช้หลัก 3Rs ได้แก่
1.กิจกรรมลดปริมาณขยะ (Reduce)
ชุมชนมีการลดปริมาณขยะอินทรีย์ โดยการทำน้ำหมักชีวภาพในครัวเรือน และ สานเสวียนจากวัสดุไม้ไผ่ หรือกองปุ๋ยหมัก เพื่อรองรับขยะอินทรีย์ทำปุ๋ยหมักในครัวเรือน
2.กิจกรรมการใช้ซ้ำขยะ(Reuse)
ชุมชนมีการประดิษฐ์สิ่งของ จากวัสดุที่สามารถใช้ซ้ำ นำมาทำของใช้ และของที่ระลึกเช่นหมวก กล่องกระดาษทิชชู เป็นต้น
3.กิจกรรมการคัดแยกขยะเพื่อนำกลับไปใช้ประโยชน์ (Recycle) เพื่อลดปริมาณขยะก่อนนำไปฝังกลบโดยครัวเรือนมีการคัดแยกขยะรีไซเคิลและพลาสติก ไว้ขายเป็นประจำทุกเดือนๆละ 1 ครั้ง    มีกรรมการธนาคารขยะชุมชน     ออกบริการรับฝากขยะแต่ละครัวเรือนด้วยจิตอาสา  โดยใช้พาหนะของชุมชน ให้บริการเก็บขน ได้แก่ รถซาเล็ง  รถบรรทุกเพื่อการเกษตร  

ธนาคารรับฝากขยะ ชุมชนมีการจัดตั้งธนาคารขยะ มีการแต่งตั้งกรรมการธนาคารขยะ โดย แต่ละครัวเรือนมีสมุดสมาชิกรับฝาก ซึ่งจะฝากขยะเป็นประจำทุกเดือนโดยคณะกรรมการจิตอาสา จะทำงานโดยแบ่งออกเป็น  ๓  ชุด
ชุดแรก   ดำเนินการออกชั่งและจดบันทึกปริมาณน้ำหนักขยะขายได้แต่ละประเภท
ชุดที่ ๒  ดำเนินการเก็บขนขยะ โดยใช้รถซาเล็ง หรือ รถบรรทุกเพื่อการเกษตร(หรือรถอีแต๋น) เก็บรวบรวมขยะที่ทำการชั่งและจดบันทึกแล้ว ไปรวบรวมไว้ที่โท้งสามัคคีประจำหมู่บ้าน
ชุดที่ ๓  ดำเนินการคัดแยกขยะขายได้ที่โท้งสามัคคี แยกรวมกองแบ่งประเภทขยะ  
 
ขอขอบคุณท่นบัญชา  สุวรรณ ผู้ใหญ่บ้านและพี่น้องชาวบ้านสันต้นตุ้มทุก ๆ ท่านที่ต้อนรับและอำนวยความสะดวกในการถ่ายทำครั้งนี้..

 ABOUT THE AUTHOR

บรรจุเข้ารับราชการ ตำแหน่งนักพัฒนาชุมชน ๓ ที่ อ.กมลาไสย จ.กาฬสินธุ์ ปี ๒๕๒๖ ต่อมา ย้ายไป อ.สันป่าตอง จ.เชียงใหม่ ,อ.แม่สาย จ.เชียงราย ดำรงตำแหน่งพัฒนาการอำเภอท่าวังผา,อ.บ่อเกลือ จ.น่าน และต่อมาย้ายเป็นพัฒนาการอำเภอ ๗ อ.เชียงคำ ,อ.เมืองพะเยา จ.พะเยา สุดท้าย ปี ๒๕๔๙ ดำรงตำแหน่ง นักวิชาการพัฒนาชุมชนชำนาญการพิเศษ สนง.พัฒนาชุมชนจังหวัดพะเยา ศาลากลางจังหวัดพะเยา จนถึงปัจจุบัน..บทบาทหน้าที่ เป็นนักสื่อสารสนเทศเพื่อการพัฒนาชุมชน สำนักงานพัฒนาชุมชนจังหวัดพะเยา สถานที่ทำงาน ศาลากลางจังหวัดพะเยา เรียกชื่อตนเองว่า "สารสนเทศเพื่อชุมชน"จนถึงปัจจุบัน..